نصيب خود مىگرداند . آنگاه همت والاى خويش را در مسير فراگيرى ادبيات عرب يعنى صرف ، نحو ، لغت ، معانى ، بيان ، بديع و عروض مصروف مىدارد و همزمان از علوم عقليه از قبيل منطق و كلام نيز استفاده‌هاى فراوان مىبرد تا به درجه‌اى مىرسد كه خود قدرت استنباط و استخراج مطالب علمى را پيدا مىكند و از ديگران مستغنى مىشود و دو اثر گرانبهاى شيخ يعنى كتابين شريفين رسائل و مكاسب گوياترين شاهد بر احاطهء شيخ هم در علوم نقلى و هم عقلى است . شيخ ما از همان آغاز راه ، نيك مىداند كه نبايد شتاب كرد بلكه در هر فنى و علمى بايد بدقت كار كرد و به مسائل آن احاطه پيدا كرد چرا كه تمامى اينها از علوم پايه و مقدمات اجتهاد هستند . سپس شيخ اعظم وارد درياى بىساحل فقه و اصول مىشود و در مدتى كوتاه به درجات عاليه‌اى از فقه و اصول نائل مىگردد و به سرحدّ اجتهاد مىرسد و اين مدت تا سن هفده سالگى طول مىكشد و اين مرحله از زندگى درخشان شيخ زير نظر عموى گرامى و استاد ارجمندش مرحوم آية اللّه شيخ حسين انصارى سپرى مىشود . و لكن سيمرغ بلندپرواز فكر و همت جانانهء مرد مردان و قهرمان قهرمانان و اعلم العلماء در فقه و اصول ، به اين مقدار بسنده نكرده بلكه درصدد دست يافتن به بلندترين قلّه علمى يعنى عاليترين مرحله از اجتهاد است . بر اين اساس تصميم به هجرت مىگيرد و زندگى در غربت را براى تحصيل كمال بر زندگى در عشرت ترجيح مىدهد و به ديار عاشقان و شهيدان يعنى كربلاى معلا و نجف اشرف سفر مىكند . و از اينجا مرحله دوّم شروع مىشود : شيخ اعظم ، به تدريج به تمام مراكز علمى عصر خويش سفر مىكند و از هر خرمن دانشى كه مىيابد خوشه‌هاى